OPERACIJA: ČUVARI NASLEĐA. Robert M. Edsel, Bret Viter

Robert M. Edsel i Bret Viter u izuzetnom dokumentarnom delu „Operacija: Čuvari nasleđa“ (Monuments Men) donose jednu od najneobičnijih i najfascinantnijih, a dugo prećutkivanih priča iz Drugog svetskog rata. Ovo nije klasična ratna drama o tenkovima i frontovima, već napeta hronika borbe za spasavanje same duše i umetničke baštine ljudske civilizacije. Priča prati posebnu savezničku jedinicu sastavljenu od kustosa, istoričara umetnosti, arhitekata i umetnika koji su mobilisani sa jedinstvenom misijom: da uđut u ratom razorenu Evropu, uđu u trag neprocenjivim umetničkim delima koje su nacisti sistematski pljačkali širom kontinenta i spasu ih od potpunog uništenja. Autori sa izuzetnom preciznošću i narativnom dinamikom vode čitaoca od okupiranog Pariza, preko skrivenih njemačkih rudnika soli i zamaka, pa sve do samog sloma Trećeg rajha. Ljudi koji su činili ovu grupu nisu bili vojnici, ali su rizikovali svoje živote, pa ih i gubili, kako bi od zaborava i plamena sačuvali remek-dela Mikelanđela, Da Vinčija, Vermera i mnogih drugih velikih majstora. Ono što knjigu čini posebno upečatljivom jeste spoj arhivske građe, istorijske tačnosti i stila koji se čita poput najuzbudljivijeg trilera. Pitanje koje prožima svaku stranicu jeste kolika je vrednost umetnosti u poređenju sa ljudskim životom i zašto je očuvanje kulturnog identiteta od presudnog značaja za opstanak sveta nakon rata. „Operacija: Čuvari nasleđa“ je dirljivo, poučno i izuzetno važno delo koje odaje počast tihim herojima bez kojih bi naša civilizacija danas izgledala potpuno drugačije. Sjajna preporuka za sve ljubitelje istorije, umetnosti i istinitih ratnih podviga.