EKONOMSKA ISTORIJA SVETA DO 16.veks Biljana Stojanović

**„Ekonomska istorija sveta do 16. veka“** autorke prof. dr Biljane Stojanović predstavlja kapitalnu naučnu i udžbeničku studiju namenjenu studentima ekonomskih i društvenih nauka, ali i svima koji žele da razumeju korene savremenog globalnog ekonomskog sistema. --- ### Osnovne informacije * **Autor:** Prof. dr Biljana Stojanović (profesorka na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Beogradu) * **Karakter dela:** Naučno-stručni udžbenik / Istorijsko-ekonomska studija * **Vremenski obuhvat:** Od praistorije i prvih civilizacija do početka 16. veka (velika geografska otkrića i osvit modernog kapitalizma) * **Glavne teme:** Nastak i razvoj proizvodnje, trgovine, novca, privrednih institucija i svojinskih odnosa kroz istorijske epohe. --- ### O čemu govori knjiga? Knjiga objašnjava kako su se privredni sistemi razvijali, transformisali i menjali kroz ključne epohe ljudske civilizacije. Umesto puke hronologije istorijskih događaja, autorka se fokusira na ekonomske mehanizme, resurse, tehnološke inovacije i društvene strukture koje su pokretale svet. Kroz sadržaj knjige analiziraju se sledeće ključne epohe i teme: 1. **Svet starog veka i prve privrede:** * Prelazak sa sakupljačke na poljoprivrednu privredu (neolitska revolucija). * Ekonomske strukture prvih država u Mesopotamiji, Egiptu i Kini (irigacioni sistemi, hramovna i državna privreda). * Antička Grčka i Rim: pojava kovanog novca, razvoj pomorske trgovine, robovlasnički sistem i ekonomski razlozi pada Rimskog carstva. 2. **Srednjovekovna ekonomija (Zapadna Evropa, Vizantija i Istok):** * **Feudalni sistem:** Struktura vlastelinstva, naturalna privreda i položaj zavisnog seljaštva. * **Srednjovekovni gradovi i trgovina:** Obnova gradova od 11. veka, uspon esnafa i cehova, uloga Sajmova u Šampanji i trgovačkih saveza (Hanza). * **Trgovačke republike:** Uspon Venecije i Đenove kao finansijskih i pomorskih sila, nastanak ranog bankarstva i menica u Italiji. 3. **Prelazni period i osvit novog veka (15. i 16. vek):** * **Kriza kasnog srednjeg veka:** Demografski i ekonomski potresi (Crna smrt) i njihov uticaj na slabljenje kmetstva i rast nadnica. * **Velika geografska otkrića:** Otvaranje novih pomorskih puteva ka Indiji i Americi, nastanak svetskog tržišta, priliv plemenitih metala i pocetak "revolucije cena". * Klica akumulacije kapitala koja utire put merkantilizmu i modernom kapitalizmu. --- ### Značaj i metodološki pristup Autorka pristupa ekonomskoj istoriji kroz sintezu ekonomskih teorija i istorijskih činjenica, objašnjavajući zašto su se pojedina društva razvijala brže od drugih i kako su institucije (pravo svojine, ugovori, novčani sistem) uticale na ekonomski rast. Knjiga pruža neophodan podlogu za razumevanje procesa koji su oblikovali zapadnu civilizaciju i globalnu ekonomiju pre moderne ere. Neloliko strana podvlaceno